Als je een tijdje "in the business" zit, begin je een aantal begrippen als vanzelfsprekend te beschouwen. Zo bijvoorbeeld de termen "veiligheidsfunctie" en "waakzaamheidsfunctie". Het zijn voor de Codex Welzijn behoorlijk belangrijke termen, want werknemers met een van deze risico's komen in een andere categorie van onderworpenheid terecht, met dwingende adviezen van de arbeidsarts. Maar onlangs bleek nog eens dat deze terminologie niet voor iedereen even transparant is. Dus daarom eerst even de basics, dan wat meer details en tot slot nog een stukje voor de gevorderden.
 

De basics

Denk bij een veiligheidsfunctie aan Homer Simpson op een heftruck; bij een waakzaamheidsfunctie aan Homer die in een kerncentrale aan een dashboard zit.
Bij veiligheids- en waakzaamheidsfuncties (VF en WF) gaan werknemers machines bedienen (VF) of in de gaten houden (WF). Loopt hier iets mis, dan is er niet alleen een veiligheidsrisico voor de werknemer zelf, maar ook voor andere werknemers.
Omdat het risico groter is (er kunnen meer mensen bij betrokken raken), zijn dit risico's die onder een aparte categorie worden aangeduid op het formulier voor de gezondheidsbeoordeling; "B" in plaats van "C".
 
 

Wat meer details

De definitie van beide begrippen staat beschreven in de Codex Welzijn, art. I.4-1, §2:
1° veiligheidsfunctie: elke werkpost waar gebruik wordt gemaakt van arbeidsmiddelen, waar motorvoertuigen, kranen, rolbruggen, hijstoestellen van welke aard ook, of machines die gevaarlijke installaties of toestellen in werking zetten, bestuurd worden of nog waar dienstwapens worden gedragen, voor zover het gebruik van die arbeidsmiddelen, het besturen van die werktuigen en installaties of het dragen van die wapens de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf, in gevaar kan brengen;
2° functie met verhoogde waakzaamheid: elke werkpost die bestaat uit het permanent toezicht op de werking van een installatie en waar een gebrek aan waakzaamheid tijdens de uitvoering van het toezicht, de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf in gevaar kan brengen;
 
Onder veiligheidsfunctie verstaat men dus elke werkpost:
  • waar men gebruik maakt van arbeidsmiddelen;
  • waar men motorvoertuigen, kranen, rolbruggen, hijstoestellen van welke aard ook, of machines die gevaarlijke installaties of toestellen in werking zetten, bestuurt;
  • waar men dienstwapens draagt.
Én waarbij dit de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf in gevaar kan brengen.
 
Veiligheidsfunctie
 
Onder waakzaamheidsfunctie verstaat men dus elke werkpost:
  • die bestaat uit het permanent toezicht op de werking van een installatie.
Én een gebrek aan waakzaamheid kan de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf in gevaar brengen.
 
Waakzaamheidsfunctie
 
Deze werknemers moeten dus beoordeeld worden op hun capaciteit om adequaat te reageren op elke gebeurtenis of evolutie die een reële of potentiële dreiging inhoudt, zowel voor hen zelf als voor hun collega’s.
 

Voor gevorderden

De Arbeidsinspectie heeft een ruime interpretatie van de definitie veiligheidsfunctie. Heeft bijvoorbeeld een werknemer die werkt met een cirkelzaag een veiligheidsfunctie? Als het een handcirkelzaag is, dan wel. Is het een tafelcirkelzaag, dan niet. Een tijd terug is vanuit Co-prev de vraag gekomen om een verdere verfijning te voorzien van de definitie "veiligheidsfunctie". Er is bijvoorbeeld toch een fundamenteel verschil tussen een werknemer die met een bulldozer rondrijdt, en een die een transpalletje bedient. Dat onderscheid wordt vooralsnog niet gemaakt.
Nog iets wat niet door iedereen geweten is: rijden met een vrachtwagen of een bus is niet per definitie een veiligheidsfunctie. De definitie in de Welzijnswet kijkt enkel naar risico voor andere werknemers (“van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf”). Maai je een tiental mensen op de stoep omver, of stort je je passagiers mee in een ravijn? Maakt niet uit, behalve wanneer een van die mensen of passagiers ook een werknemer is.
Ja, maar iedereen kan toch een werknemer van een “onderneming van buitenaf” zijn? Dat heeft enkel betrekking op bv. onderaannemers die aanwezig zijn op de arbeidsplaats. Dus een vrachtwagenchauffeur die op en af het bedrijfsterrein rijdt, of waar er een risico is voor andere werknemers tijdens het laden en lossen? Die chauffeur heeft een veiligheidsfunctie. Maar heeft een risicoanalyse uitgewezen dat dit niet van toepassing is of dat deze risico’s voldoende afgedekt zijn? Dan geen veiligheidsfunctie. Een medische schifting met rijgeschiktheidsattest voor groep 2 blijft uiteraard wel nodig.
 

Bron

Sentral Nieuws - 27/01/2020
Auteur(s): 
Edelhart Kempeneers, directeur Gezonheidstoezciht Attentia p&b,

Lees meer nieuws over: Preventie en bescherming , arbeidsveiligheid