Omdat de FOD WASO een beter beeld wilt krijgen van de gevaarlijke chemische stoffen waaraan Belgische werknemers worden blootgesteld, werd een nieuwe studie gelanceerd, de PROBE-studie ('Hazardous chemical Products Register for Occupational use in Belgium'). Daarbij werden de blootstellingsgegevens die momenteel beschikbaar zijn en de problemen met deze gegevens geanalyseerd. Vervolgens werd bekeken of een systeem van peilpraktijken een preciezer beeld kan schetsen van de blootstellingsgegevens. Daarbij werd een pilootstudie opgezet om de haalbaarheid van de geplande aanpak te testen. Uit deze studie blijkt dat het systeem van peilpraktijken als plan van aanpak kan worden aanbevolen om in de toekomst op grotere schaal te implementeren.

 

Waarom?

Veel werknemers werken dagdagelijks met gevaarlijke chemische producten zonder inzicht of kennis over de risico's die deze producten inhouden.

Kleine en Middelgrote Ondernemingen (KMO's) hebben bovendien vaak slechts moeizaam toegang tot relevante veiligheidsinformatie over de chemische agentia waarmee zij werken en door beperkte middelen en kennis, hebben ze soms weinig zicht op de mogelijke risico's voor hun werknemers. Zij zijn ook weinig vertrouwd met de instrumenten die de overheid ter ondersteuning aanbiedt, door de beperkte omvang van hun bedrijf enerzijds, en omdat deze aanpak vaak buiten hun expertisedomein ligt anderzijds.

Verder wordt de uitbouw van een degelijk beleid in aanzienlijke mate bemoeilijkt omdat nauwelijks betrouwbare blootstellingsgegevens beschikbaar zijn. Voor de meeste bedrijven is weinig of niet bekend aan welke chemische agentia en in welke mate de werknemers worden blootgesteld.

 

Onderzoek

De probe-studie richt zich tot arbeidsartsen verbonden aan zowel interne als externe preventiediensten, werkzaam in alle bedrijfssectoren. Aan arbeidsartsen werd gevraagd een vragenlijst in te vullen. Daarnaast werd ook aan de arbeidsarts gevraagd om een vragenlijst in te vullen samen met de werknemer tijdens de periodieke gezondheidsbeoordeling. Om de rekrutering van de werknemers zo ad random mogelijk te laten verlopen, werden de arbeidsartsen verzocht om elke 5e en/of de 10e en/of de 15e... werknemer van de dag te bevragen.

In de probe-studie werd een beperkte lijst gehanteerd van prioritaire chemische stoffen die relevant zijn voor de Belgische context. Voor het opstellen van deze lijst werd een methodologie gehanteerd waarbij men enerzijds rekening houdt met het inherente gevaar van de chemische stoffen (hazard) en de verwachte gezondheidseffecten, en anderzijds toetst of de chemische stoffen relevant zijn voor de Belgische context door gebruik te maken van beschikbare gegevens over blootstelling en verbruik in België. Uiteindelijk werden 22 gevaarlijke chemische stoffen weerhouden.

 

Resultaten

Uit het rapport blijkt dat vooral mannen zijn blootgesteld en dat de grootste proportie tewerkgesteld is in de 'productie en fabricage' en zich bevindt in de leeftijdscategorie van ≥ 50 jaar. De meest getroffen bedrijven zijn de kleinere ondernemingen (< 6 werknemers, 6 – 20 werknemers en 20 – 51 werknemers). Volgens de studie is dit te verklaren "uit het feit dat kleine ondernemingen over het algemeen een minder adequaat preventiebeleid hebben ontwikkeld."

De chemische stoffen die het meest frequent werden gerapporteerd als zijnde een bron van beroepsmatige blootstelling omvatten dieseluitlaat, lasrook, tolueen, houtstof, benzeen, kristallijn silica, formaldehyde, asbest en lood. Aan dieseluitlaat waren 91 werknemers blootgesteld, overeenstemmend met 14% van de steekproef. In PROBE gaat het in de meeste gevallen om een zeer zwakke tot zwakke blootstelling, de duur van de blootstelling varieert sterk van minder dan 2u tot meer dan 20u in de bevraagde arbeidsweek.

Tevens zien we dat het gebruik van preventieve maatregelen voor verschillende stoffen ontoereikend is. Dieseluitlaat scoort hierbij het slechtst, met 54 % van de bevraagde werknemers die niet beschikten of geen gebruik maakten van CBM's en PBM's. Het gaat hier in de meeste gevallen over een zeer zwakke tot zwakke blootstelling, maar als we kijken naar de duur van de blootstelling zien we wel dat 21 % van de werknemers die geen CBM's en PBM's gebruiken meer dan 20 uur waren blootgesteld aan dieseluitlaat in de bevraagde arbeidsweek.

Op de 2de plaats komt houtstof, waarbij 32% van de werknemers geen CBM's en PBM's gebruikten. Het gaat hier wederom over een zeer zwakke tot zwakke blootstelling, maar als we kijken naar de duur van de blootstelling zien we ook hier dat 20% van de werknemers die geen CBM's en PBM's gebruiken meer dan 20 uur waren blootgesteld waren aan houtstof in de voorbije arbeidsweek.

 

Vaststellingen

Het gaat om een pilootproject, dus er zijn een aantal zaken die worden meegenomen naar een eventueel volgend onderzoek. Het systeem van peilpraktijken kan elk jaar herhaald worden waarbij de focus ligt op een andere problematiek. Dit kan samenlopen met de Europese campagnes. Elke 3 jaar zou de focus kunnen liggen op de blootstelling aan chemische stoffen.

Om een betere representatieve steekproef te bekomen is het nodig om meer arbeidsartsen te rekruteren in het peilpraktijkennetwerk. Er wordt ook gevraagd om arbeidsartsen tijd te geven voor deelname aan dergelijke onderzoeken. Een deel van de vragenlijst kan ook ingevuld worden door werknemers of een verpleegkundige. Een world-café of een studiedag moeten ervoor zorgen dat artsen beter opgeleid en geïnformeerd worden, en ook om tot een meer uniforme manier te komen van rapportering.

De laatste conclusie: De overheid zou meer verantwoordelijkheid moeten nemen en samenwerken met de diensten en anderen om data te verzamelen, zowel medische vragenlijsten als arbeidshygiënische metingen. Er zou één nationaal kenniscentrum moeten komen dat aan de hand van de verzamelde data een beleid uitstippelt voor het welzijn van de werknemers waaraan iedereen meewerkt; multidisciplinair en evidence based.

We geven nog even mee dat het onderzoeksrapport meer dan 300 bladzijdes telt. Voor veel meer informatie inzake de studie verwijzen we u dan ook graag door naar de PROBE-studie: Onderzoek naar de blootstelling van de Belgische werknemers aan gevaarlijke chemische producten via peilpraktijken.

 

Bronnen


Lees meer nieuws over: Preventie en bescherming , gezondheidstoezicht , industriële hygiëne en toxicologie