Na een incident / ongeval steken ondernemingen terecht veel tijd en energie in een uitvoerig onderzoek en analyse met als doel een herhaling te voorkomen. Risicoanalyses, procedures en instructies worden gereviseerd, medewerkers worden hierover (eenmalig) ingelicht en de werkzaamheden worden hervat. Maar hoelang onthouden operationele medewerkers de geleerde lessen na een incident of ongeval? Hoe borgen we dat in het kader van de steeds snellere vergrijzingsgolf op de werkvloer jonge medewerkers al deze lessen uit het verleden meenemen ? En hoe houden we deze geleerde informatie levendig op de werkplek zelf via een mix van ondersteunende middelen i.p.v. via een papieren documentatie? Vragen die een preventieadviseur zich kan stellen en die een antwoord verdienen.

 

Inzicht in onze eigen geheugenopslag

Informatie wordt in onze hersenen opgeslagen, meer bepaald in het korte- of het langetermijngeheugen. Het kortetermijngeheugen is het geheugen dat informatie voor een korte termijn vasthoudt. Dit kan variëren tussen enkele seconden tot enkele minuten. Het kan bovendien een beperkte hoeveelheid informatie bevatten die na een tijdje automatisch vervaagt, naar de achtergrond wordt verdrongen of automatisch wordt getransporteerd naar het langetermijngeheugen. In dit langetermijngeheugen wordt na een herhaling of na een prikkel deze informatie opnieuw (deels) geactiveerd. Dit inzicht kan ons helpen om veiligheidsinformatie op de werkvloer, met hulp van ondersteunende middelen, ter beschikking te stellen. Stel dat er binnen de onderneming een ernstig arbeidsongeval gebeurde met een kritische machine. Hoe gaan we alle geanalyseerde informatie praktisch, visueel en op de werkplek zelf levendig en actueel kunnen houden via een dergelijke prikkel of via herhaling?

 

Veiligheidsflyer

Hang aan de betrokken machine een veiligheidsflyer (zie bijlage) op die volgende elementen bevat:

  • kort relaas van het ongeval;
  • vastgestelde oorzaken;
  • genomen maatregelen.

De veiligheidsflyer voorzien van een foto m.b.t. het ongeval en uitgeprint/geplastificeerd op een A3-formaat herinnert onervaren, nieuwe medewerkers dat er in het verleden een ernstig ongeval op deze plek zich voordeed. Vooraleer het werk te starten, nemen ze de informatie op de flyer nog eens door om de aangeleerde instructies te activeren en tot inzicht te komen van de geleerde lessen. 

 

 

Door een mix van instrueren, visualisatie, demonstratie, discussie, praktijkoefening en het delen van informatie, blijven geleerde lessen levendig op de werkvloer aanwezig.

 

Kleurcode + beschrifting op risicovolle machines

Aangebrachte (en vooraf vastgelegde) kleurcodes kunnen ook iets vertellen over de ongevallenhistoriek van een machine. Een kleurcode of een beschrifting op een risicovolle machine kan bijvoorbeeld meedelen dat deze machine nooit mag worden bediend door een werknemer met minder dan een jaar ervaring.

Een korte en krachtige beschrifting, in grote letters op een gekleurde achtergrond, kan ook effectief werken om een essentieel veiligheidsstap uit een langere procedure visueel te herhalen. (bijvoorbeeld het aanbrengen van een opschrift: enkel openen wanneer apparaat volledig is afgekoeld).

Dit trekt automatisch de aandacht zodat medewerkers niet onmiddellijk de reflex hebben om het werk onmiddellijk te starten maar de aangegeven korte veiligheidstekst integreren in hun bestaande werkzaamheden.

Tenslotte zou men kunnen stellen dat als een medewerker met een beperkte werkervaring een dergelijk kritisch arbeidsmiddel moet hanteren hij in zijn eerste arbeidsjaar steeds vergezeld moet zijn van een interne coach.

 

Interne coaching

Ervaren medewerkers worden bij het aanschouwen van een arbeidsmiddel of een werkplek meestal automatisch via het langetermijngeheugen geprikkeld aan herinneringen aan een arbeidsongeval. Ze weten dat ze op die plek met dat bepaald arbeidsmiddel alerter moeten zijn. Dit verhoogde veiligheidsbewustzijn kan ook jongere medewerkers helpen door deze ervaren medewerkers in te schakelen als coach, als mentor die de onervaren medewerkers stap voor stap begeleiden in het toepassen van de procedure, hen op de werkplek uitlegt waarom ze die stappen moeten nemen of bepaalde maatregelen verplicht in die volgorde moeten toepassen. Het feit dat de jonge medewerker, onder waakzaam oog van een ervaren medewerker, zelf alle stappen in praktijk moet zetten en hierbij achtergrondinformatie krijgt, verhoogt bij hen het inzicht- en leereffect.

 

Periodieke repetitieve groepsopleiding

Kritische onderhoudstaken aan risicovolle machines kunnen worden opgenomen in de periodieke repetitieve veiligheidstraining.

Op die manier wordt periodiek de kritische veiligheidsaspecten systematisch herhaald en kunnen alle geleerde lessen uit het recente verleden worden meegenomen naar het onderhoudsteam. De historiek van de incidenten gaat hierbij niet verloren.

 

Participatieve risicoanalyse

Kritische onderhoudstaken aan risicovolle machines verdienen een hogere revisiefrequentie van de opgestelde risicoanalyse.

Door dit in groep te bespreken, interactief te maken en te informeren naar recente werkervaringen, afwijkende voorvallen of risicovolle situaties, delen medewerkers hun opgedane ervaringen met elkaar en blijven geleerde lessen geborgd binnen het team. Ze kunnen dan ook worden verankerd in de gereviseerde risicoanalyse om vandaar uit te worden meegenomen naar de periodieke groepsopleidingen.

 

Veiligheidsflyer

 

Bron

  • Marc De Locht - preventieadviseur Contractor Safety Management, senTRAL Nieuws, 12 november 2019

Lees meer nieuws over: Preventie en bescherming , arbeidsveiligheid